Іс-шара

ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының іс-шаралары

24 қыркүйек - «Абай және қазіргі заман» тақырыбындағы диспут.

Диспут мақсаты – «Қара сөздердегі» осы замандық мәселелердің бірқатар аспектілерін саралай отырып, мұның қазіргі ұрпақ үшін мәдени және тәрбиелік маңызы тұрғысынан мазмұнын ашу.

Л. Н. Гумилёв атындағы Еуразия Ұлттық университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Бейбітова Күлпәш Дайрабайқызының модераторлығымен құрылған диспутта талқылау үшін бірнеше тақырыптар ұсынылды. Олар – «Қара сөздердегі» өнегелілік-әдептілік мәселелері», «Абай білім беру мен қазіргі философия ілімі туралы». «Білімге осы замандық көзқарас: Ұлттық өзгешеліктердің сақталуы және жаһандану», «Абай билік және билік басындағы адам туралы. Осы мәселеге қазіргі көзқарас. «Сөз» әдеби туынды ретінде», «Абай дін туралы. Қазақстандағы діни ұйымдар, олардың ролі мен конфессияаралық мәселелерді шешудегі маңызы».

Аталған тақырыптарды талқылауға Л. Гумилев атындағы ЕҰУ, Еуразия гуманитарлық институтының студенттері және Қазақстан Жастар Конгресінен өкілдер қатысты.

Сондай-ақ диспутты өткізу шеңберінде сөз алған Астанадағы жоғары оқу орындарының оқытушы-профессорлар құрамы: Медеуова К. А., философия ғылымдарының кандидаты, Қазақстан-Ресей университетінің доценті; Ишанова Ә. Қ., филология ғылымдарының докторы, Л. Н. Гумилёв атындағы Еуразия Ұлттық университеті журналистика кафедрасының профессоры; Ахметов Мұхамбедия Ахмет-төреұлы, Қазақ Мемлекеттік медицина академиясы профилактикалық медицина кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор; Құрманғалиев Ілияс Рысбекұлы, Еуразия гуманитарлық институтының аға оқытушысы; Айнаш Сайлаубекқызы, Л. Н. Гумилёв атындағы Еуразия Ұлттық университеті философия кафедрасының оқытушысы.

25 қыркүйек – «Оқу марафоны» өтті, оған елімізге белгілі саясат және қоғам қайраткерлері, ақын-жазушылар қатысты.

Оқырмандар марафоны – кітапты жаппай оқу үрдісін ілгерілетудің барынша тиімді жолы. Оны өткізу «Бір ел – бір кітап» акциясының мақсат-міндеттеріне өте ұқсас - оқуды насихаттау, оқу мәдениетін қалыптастыру, ғасырлар қойнауынан талып жеткен тарихи-мәдени мұраларымызды көздің қарашығындай етіп сақтау, сондай-ақ жастарымыздың бойында отаншылдық, өнегелілік тәрбие қалыптастыру.

Өткізіліп отырған оқу марафонының мақсаты – Ұлы Абайдың өшпес мұраларына өздігімізше баға беру. Дала данышпаны қалдырған өсиет-ойлар өзі өмір сүрген ортасында ғана емес, жылдар жылжып, ғасыр асса да мән-маңызын жоғалтпай отыр. Сол күні марафон қатысушылары мен мыңдаған қазақстандықтар қолдарына Абайды алып, «Қара сөздерге» көз тігіп, оның мән-маңызын терең талдап, жүрекке жылы тиіп, көңілге қонған ой орамдары жөнінде пікірлесті. Алғаш боп «сөз» оқуды бастаған - ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі Тарихи-мәдени мұра департаментінің директоры Ербол Шаймерден. Одан соңғы оқу жарысын жалғастырғандар - философия ғылымдарының докторы А. Айталы; ҚР Парламентінің Сенаторлары - С. Ж. Жалмағамбетова, Ғарифолла Есім, С. Б. Ақылбай; Қазақстандағы Куба Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі Тереситиа КАПОТЕ КАМАЧО; Қазақ Мемлекеттік музыка академиясының профилактикалық медицина кафедрасының профессоры Ахметов Мұхамбедия Ахмет-Төреұлы; РҒА академигі, жазушы-журналист Ғ. М. Шалахметов; «Нұр Астана» мешітінің бас имамы Қалижан қажы Байырбекұлы; Астаналық шіркеу округінің мәртебелі діндары, Константин-Еленинск Кафедралық соборының басшысы Архимандрит Серапион (священник Отец Дмитрий); «Центркредит» банкі филиалының директоры Ш. Ж. Мырзабеков және «Поляктар» қоғамдық бірлестігінің мүшесі А. Запольская.

Марафонды философия ғылымдарының докторы Ж. М. Әбділдин қорытындылады. «Дала данышпаны қалдырған өсиет-ойлар жылдар жылжып, қанша заман ауысса да мән-маңызын жоғалтпақ емес. Бұл өшпес мұралар - біздің өмірлік бағдаршамымыз болуға тиіс», - деді Абайтанушы автор.

26 қыркүйекте «Абай «Қара сөздер» атты кітап көрмесінің ашылу салтанаты болды.

Бұл күні мүмкіндігі шектеулі оқырмандармен «Абайдың өшпес мұралары» тақырыбында әңгіме-сұхбат құрылды.

Кешті ҚРҰАК бас директоры Р. А. Бердіғалиева ашты. «Абай Алаш жұртының ғана мақтанышы емес, ол - әлемдік поэзияға өзгеше түр әкелген поэзия пайғамбары. Ал ақынның асыл мұралары - барша адамзатқа ортақ. Абай әлемінің тұтастығы туралы жер жүзінде де сөз етіліп келеді. Абайды оқыған әрбір буын оның ұлылығына, өсиет ойларына тәнті болып, олардан қажетті жауап та табады. Сондықтан да Абайды әлемдік философияның негізін қалаған ұлы ойшылдар қатарынан танимыз. Десек те, біз үшін құны бөлек боп қала беретіні - ақынның поэтикалық және гуманистік үні. Абай шыққан шыңға әлі ешкім жете қойған жоқ. Абай әлемі – шексіз. Сол үшін Абайды зерттеу әлі де жалғаса береді. Ұлы тұлғамызды сан қырынан қарастыратын ғылыми дүниелеріміз туындай беретініне сенімдіміз. Осы реттегі кітапханашылардың міндеті – кітап мәдениеті мен кітап мәртебесіне қолдау көрсету», - деді Роза Аманғалиқызы.

Бұдан соң көру қабілеті бойынша І топтағы мүгедек азамат Бауыржан Арыстанбеков «Бұл Абай» деген тақырыпта жазылған өз өлеңін мәнерлеп оқыды. Мүмкіндігі шектеулі оқырмандармен жұмыс жөніндегі бөлім маманы В. Н. Балгарская ақын өмірі мен шығармашылығы жайлы викторина құрастырып, оқырмандарға осы тақырыпта сауалнама жүргізді. Сонымен қатар аудиториядағылар Абайдың «Бірінші қара сөзін» тыңдауға мүмкіндік алды.

Кеш барысында мынадай мәселе туындады: «Қара сөздер» кімдерге арналған, оны қай жастағылар оқу керек. Бірі есейген (40 жастан кейін) шақта десе, екіншілері «Қара сөздерді» балалық шақтан оқу орынды деп есептеді. Нәтижесінде кез келген жастағы азаматтың оқуы тиіс деген шешімге келді.

Әңгіме-сұхбат соңында қатысушылар Абайдың мәңгі өшпес мұраларын қайталап оқуға құлшыныс танытты, оны mp3 форматты дискіге жаздырып, ірі шрифтімен, Брайл бойынша көшіртіп бастыру қажеттігі жөнінде де өтініштер келіп түсті. Сонымен қатар Абай мен өзге де жазушыларға арналған іс-шаралар тағы да жүргізілсе деген ұсыныстар айтылды.

Бір айта кетерлігі, Абай ойлары жөніндегі жеке пікірлерін жеткізуде қатысушылардың басым бөлігінің, әсіресе жастар жағының белсендігі жоғары болды. Олардың ақын өмірі мен шығармашылығы жайлы жетік білетіндігі байқалды. Жиналғандар қара сөздің қадірі ғасыр асқан сайын биіктей беретінін айтты.

27 қыркүйек - «Далалық білім эволюциясы: тарих ғылымынан тарихнамаға дейін» тақырыбымен «дөңгелек үстел».

Дөңгелек үстел жұмысына қатысқандар: Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ профессорлары - т.ғ.д., профессор Садықов Т. С.; фил.ғ.д., профессор Кривощапова Т.В.; фил.ғ.д. және философия кафедрасының аға оқытушысы Камарова Р. И..

Шара мақсаты - Абайдың «Қара сөздері» дүниеге келген ортаазиялық біртұтас тарихи-мәдени кеңістіктік кезеңі туралы терең түсінік қалыптастыру.

Шара барысында «XIII-XIX ғ.ғ. Орталық Азиядағы тарихи кітаптар» тақырыбында Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Қазақстан тарихы кафедрасының доценті, т.ғ.к. Ковальская С. И. баяндама жасады. Осы материалда қаралған тақырыптар - далалық білім (ауызша), оның ерекшеліктері, жеткізушілері мен білім беру тәсілдері туралы сипаттама; жазба дәстүр мен тарихи туындылардағы заңдардың жасалуына қысқаша сипаттама; шығармалардың құрылымы, қолтаңба түсінігі, жазулар сипаттамасы, мұқаба; XIII-XIX ғ.ғ. негізгі туындыларға қысқаша сипаттама; орта ғасырлардағы мұсылмандардың ғылыми орталықтарына қысқаша сипаттама; Абай шығармашылығына, соның қатарында «Қара сөздеріне» шығыстық жазба дәстүрінің ықпалы.

«Дөңгелек үстелде» сөз болған қызықты мәліметтер мынадай – «Рашид-ад-Дин және оның «Джими-ат-Тауарих» атты еңбегі», «Тарих-и Рашиди» М. Х. Дулати», «М. Қашқари және Диван дәуірі», «Ю. Баласағұни және идеалды адам типі», «Қожа Ахмет Яссауидің «Хикметтері». Аталған материалдарды Л. Гумилев атындағы ЕҰУ тарих-филология факультетінің 4-курс студенттері әзірлеген.

Дөңгелек үстелде пікір алмасулар құрылып, оқырмандарды қызықтырған сан түрлі сауалдарға оқытушы-профессорлар жауап берді.

Баяндамалар мен ой талқыларды түйіндей келе С. И. Ковальская, Абайдың «Қара сөздерінің» мазмұны, жанры және стилі тарихи кезеңдер қойнауынан қаланып, ортаазиялық тарихи-мәдени кеңістікте қалыптасқан дәстүріміз арқылы айқындалғанын атап өтті.

28 қыркүйекте оқырмандарды «Қара сөздер» әдеби туынды ретінде» тақырыбында дәріс ұйымдастырылды. Лекторы - Л. Гумилев атындағы ЕҰУ филология факультетінің докторы, профессор Бейбітова К. Д..