Кітапхана туралы Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы Қазақстан Республикасы Ұлттық академиялық кітапханасының тарихы еліміздің зияткерлік орталығы болып танылған жаңа елордамен тығыз байланысты. ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы ашылмас бұрын, Елбасымыз жаңа кітапхана осы замандық цифрлы әрі виртуальді қойма эталонын құруға мүмкіндік береді деп атап өтті. Ұлттық академиялық кітапханасының құрылуына тікелей өзі сеп болып, оның ресми ашылуына қатысқан мемлекет басшысы қазақстандық ғылым-білімнің жолсерігі ретіндегі кітапхана мәртебесіне, оның оқу-ағарту саласындағы роліне айрықша баға берді. Астана қаласындағы «Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы» Мемлекеттік мекемесі ҚР Үкіметінің № 461 қаулысымен 2004 жылы 23 сәуірде құрылды. Басты мақсат – Астанадағы ақпараттық, білім беру және мәдени-ағарту құрылымын одан әрі дамыту. 2004 жылдың 10 маусымы — ҚР ҰАК ресми ашылуы. Салтанатты шараға Қазақстан Президенті Н. Ә. Назарбаев пен Мәскеу қаласының мэрі Ю. М. Лужков қатысты. 2005 жылдың 23 сәуірінде — Қазақстанның халық жазушысы Әбіш Кекілбаевтың төрағалығымен кітапхананың Қамқорлық Кеңесі құрылды. 2005 жылдың 10 қыркүйегінде — кітапхана алғашқы оқырмандарын қабылдады. ҚР ҰАК тұңғыш бас директоры болып тарих ғылымының кандидаты, профессор, ҚР еңбек сіңірген қайраткер, ҚР Кітапханашылар ассоциациясының президенті Роза Аманғалиқызы Бердіғалиева тағайындалды. 2009 жылдың мамырынан ҚР Ұлттық академиялық кітапханасын белгілі жазушы-драматург Рахымжан Қасымғалиұлы Отарбаев басқарды. 2010жылдың шілде айынан бастап ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының бас директоры болып Жанна Кәкібайқызы Шаймұханбетова тағайындалды. ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы – жалпы аумағы 15000 шаршы метрді құрайтын бес қабатты ғимарат. Бұл - жаңа үлгідегі мультимедиалық кітапхана, электронды ақпаратпен жұмыс істейді, сан алуан электронды сервистерді ұсынады, жаңа компьютерлік технологияларды енгізеді. «ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы Тұжырымдамасына» сәйкес, ең негізгі ресурс ретінде электронды ақпарат таңдалды, ал басты бағыт – қағазсыз технологияны дамыту. Оқырмандарымыз осы замандық ақпараттық кітапханалық қызмет түрлеріне жататын электронды каталог залын, электронды ресурстар залын, ақпараттық-библиографиялық сервис қызметін, Мұнай және Газ саласына арналған электронды оқу залын, әлем әдебиеті бөлімін, Ғылыми оқу залы және заманауи технологиялармен жасақталған мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған зал пайдаланылуда. Кітапханада барлығы 500 орынға есептелінген 17 зал жұмыс істейді. Кітапханада 2,5 млн. дана кітаптарды сақтайтын қойма бар, сондай-ақ терабайттық көлемде электронды ақпараттарды сақтауға мүмкіндік беретін серверлер кешені жұмыс істейді. ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының қорында 600 мыңнан аса кітап бар. Кітаптан бөлек, кітапхана мемлекеттік және басқа да тілдерде шығатын 900-ден аса атаулы отандық және шетелдік мерзімді баспасөз өнімдерін алып тұрады. Бүгінде кітапхананың қызметін 25 мыңнан аса оқырман пайдаланады. Кітапхана оқырмандарына бірқатар электронды қызмет түрлері көрсетіледі: қашықтағы толықмәтінді деректер базасына қол жеткізу, электронды каталогтан ақпараттар іздестіру, виртуальді анықтама қызметі – кітапханашыға сұрақ қою мүмкіндігі; ҚР ҰАК қорындағы шығармалар үзінділерінің электронды көшірмелерін (электронды пошта арқылы жеткізу) ұсыну, онлайн режимі арқылы күні бұрын оқу залына тапсырыс беру, кітапханаға қашықтан жазылу т.б.. 2010 жылдың басында ҚРҰАК-да басында монорельсті транспорттық «Телелифт» жүйесі іске қосылды. Осы жүйенің арқасында ҚРҰАК-ның кітап сақтау қорларынан кітаптар мен басқа да құжаттар оқу залына бірер минутта жеткізілетін болды. «TELELIFT» жүйесі осы замандық модельді кітапхана ретіндегі ҚРҰАК-сын әрі қарай дамытуда, оқырмандарға қызмет көрсету деңгейін арттыруда басты қадам болып саналады. Телелифт ҚРҰАК-ның барлық залдарына орнатылған. Жолының ұзақтығы – «TELELIFT» жүйесі Орта Азияда тұңғыш рет орнатылды. ТМД елдері бойынша Қазақстан «Телелифт» адрестік жүйесін енгізген екінші ел болып саналады. Бірінші – Белоруссия. Белоруссия Ұлттық кітапханасында (БҰК) бұл жүйенің іске қосылғанына 5 жыл болды. Мәденетаралық ынтымақтастықты дамытып, астаналық қауымның басын қоса отырып кітапхана сұхбаттасу алаңына, толеранттық орталығына әрі көрмелер, тұсаукесерлер, кездесулер, поэзия кештерін, сурет экспозицияларын өткізетін құтты мекенге айналды. 2005-2009 жылдар аралығында ҚРҰАК-нда 500-ге жуық шара өткізілді. Осындай ауқымды іс-шаралар қатарынан Халықаралық кітапханалық ассоциациялар федерациясының (IfLA) қолдауымен өткен «Оқырман қауым – бәсекеге қабілетті ел негізі» атты халықаралық оқу конгресін, Абайдың «Қара сөздері» (2007) мен М. Әуезовтің «Қилы заманына» (2008) бағытталған республикалық «Бір ел – бір кітап» акциясын, Қазақстан кітапханашыларының тұңғыш слетін, «Астананың мәдени мәтіні» халықаралық конференциясын, Астана – Қарағанды – Степногор – Екібастұз – Павлодар бағыты бойынша «Астанаға кітапханалық отшашу» автокеруенін, «ММУ ғалымдарының сұхбаты» циклынан халықаралық ғылыми лекторийін атауға болады. ҚР ҰАК негізгі қызмет бағытының бірі өскелең ұрпақтың бойындағы адамгершілік, рухани қасиеттерді нығайтатын, ой-өрісі биік парасаттылықты, сондай-ақ қазақ халқының тарихи мұрасын насихаттау арқылы патриоттықты, оқырмандардың азаматтық көзқарасын қалыптастыратын қазақ халқының өткен тарихына, оның мәдени мұрасына, сан ғасырлық дәстүрі мен салтына деген зор ілтипатты бойларына сіңіру; Әбіш Кекілбаев пен ақын Фариза Оңғарсыновалардың мерейтойларына, жазушылар Әкім Тарази, Сайын Мұратбековтердің шығармашылығына, халық жыршысы, әрі ақын, әрі композитор Кенен Әзірбаевтың туғанына 125 жыл толуына, атақты күйші, философ Дәулеткерей Шығайұлының туғанына 190 жыл толуына, тұңғыш қазақ ағартушы-ғалымы, саяхатшы Шоқан Уәлихановтың туғанына 175 жыл толуына орай, белгілі қазақ жазушысы Бердібек Соқпақбаевтың туғанына 85 жыл толуына байланысты кітап көрмелері ұйымдастырылды, шығармашылық кештер өткізілді. Кітапхана базасында 2007 жылдан бастап «Мемлекеттік электронды кітапханалық қор – Қазақстандық Ұлттық электронды кітапхана» (ҚазҰЭК) жобасы жүзеге асырылуда, оған «Ақпараттық теңсіздікті төмендету» мемлекеттік бағдарламасы аясында қолдау көрсетіледі //www.kazneb.kz.. ҚазҰЭК қорына ҚР Ұлттық кітапханасындағы, Л. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университетіне қарасты «Отырар кітапханасы» ғылыми орталығындағы, облыстар мен жоғары оқу орындары кітапханаларындағы тарихи-ғылыми маңызы бар сирек басылымдардың электронды көшірмелері орналастырылған. ҚазҰЭК электронды қоймасына келіп түскен кітаптардың басым бөлігі - «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында жарық көрген кітаптар. Жеке авторлардан цифрлауға кітаптар келіп түсуде, бұл Ұлттық электронды қоймаға қосылған үлес актісі деп саналады. ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының құрылып, қарқынды жұмыстар жасалып жатқанына да алты жыл десек те кітапхананың даму тұжырымдамасы, жұмыс тәжірибесі халықаралық кітапханалық қоғамдастықтың қызығушылығын оятуда. Алты жыл ағымында біздің мамандарымыз 40 аса халықаралық конференцияларға, семинарларға қатысып, Қазақстандағы жаңа кітапхананың қалыптасуы жайлы жан-жақты әңгімелеп, баяндамалар жасады. ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы Халықаралық кітапханалық ассоциациялар мен мекемелер федерациясы – IFLA-ға және Ұлттық кітапханалар директорларының халықаралық конференцияларына мүше екендігін мақтанышпен атай аламыз. IFLA жетекші органында жұмыс жасау үшін кітапханамыздан төрт маман таңдап алынды. Өзге елдердегі әріптестерімізбен өзара ынтымақтастықты бекіту мақсатында Ресей Мемлекеттік кітапханасымен, Иран, Белорус, Өзбекстан, Молдова, Қырғызстан, Тәжікстан, Грузия Ұлттық кітапханаларымен және Украина Ұлттық парламенттік кітапханасымен, Египеттің Ұлттық кітапханасы және мұрағатымен, Александрии кітапханасымен серіктестік туралы Келісімге қол қойылды. Біз мынадай халықаралық, қоғамдық және кәсіби ұйымдармен ынтымақтастық орнаттық: Халықаралық кітапханалық ассоциациялар федерациясы (ИФЛА), Еуразия Кітапханашылары Ассоциациясы (БАЕ), Халықаралық кітапханалық, ақпараттық және талдау орталығы (МБИАЦ), ЮНЕСКО, Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі және БҰҰ Даму Бағдарламасы. Осы ұйымдармен және бірқатар шет елдердің елшіліктерімен бірлікте «Ресей құқықтық ресурстарына көпшілік қолжеткізу орталығы», Үнді зерделеу орталығы, Алматы Гёте-Институты кітапханалық Орталық, Ақпараттық Даму Орталығы, Мұнай және газ саласына арналған электронды оқу залы, «Кореяға қарай терезе» бұрышы, атты ақпараттық орталығы, Американдық бұрыш ашылды. ҚРҰАК қызметі «Әлемдегі жемісті кітапханалар тарихы» мәліметтер базасы деген ИФЛА-ның арнайы жобасындағы дүниежүзінің жемісті кітапханалары тарихының ең үздік ондығы қатарынан көрініп, халықаралық деңгейде атап өтілді. Мұндағы мақсат – ақпараттық қоғам құруға өз үлесін қосқан дүниежүзінің кітапханаларын көрсету. ҚРҰАК қоғамдағы ақпараттық әрі сандық сауаттылықты ілгерілетудегі кітапханалардың ролін көрсететін бірден бір үлгі ретінде танылды. ҚР ҰАК меншікті он-лайн жобалары бар, олар: ҚРҰАК ресми сайты (httr:nabrk.kz), Қазақстан Республикасы Кітапханашылар Қауымдастығының сайты (www.bark.kz), Қазақ халқының ұлы ағартушысы Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығына арналған «Әлем таныған тұлға» сайты (www.abai.nabrk.kz), Халықаралық Оқу Конгресі сайты (www.congress.nabrk.kz.). Бұдан бөлек, біздің Веб-серверімізге «Адам құқықтары жөніндегі ашық сандық (цифрлы) кітапхана» тәрізді жоба жайғастырылған, оған адам құқықтары бойынша заңнамалық актілер үнемі енгізіліп отырады. Бұл ресурстарды ҚР Президенті жанындағы Адам құқығы жөніндегі Комиссиямен ынтымақтастық аясында ҚРҰАК қызметкерлері жүргізеді (www.hrc.nabrk.kz). Мекен-жайымыз: 010000, Қазақстан, Астана, Достык көшесі, 11 ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы тел/факс (717-2) 24-19-46 (дирекция, info@nabrk.kz), (717-2) 24-16-82 (анықтама-библиография бөлімі) Виртуальді анықтама қызметі: spravka@nabrk.kz Құжаттарды электронды жеткізу: edd@nabrk.kz Сайттар: http://nabrk.kz, http:// www.bark.kz/, http://www.congress.nabrk.kz
|
|
010000, Қазақстан, Астана, Достық к. 11
(717-2) 24-19-46 (дирекция) (717-2) 24-16-82 (анықтама) info@nabrk.kz |
|